คอร์ส โรคไต
โมดูลที่ 2 - แนวทางการรักษาไต
บทเรียนที่ 2 - ไตวาย เป็นอย่างไร
ไตวายเป็นอย่างไร
ไตวายคืออาการไตเรื้อรังระยะที่ 5 ซึ่งไตไม่สามารถทำหน้าที่กรองของเสียออกจากเลือดได้อีกต่อไป จึงจำเป็นต้องมีกระบวนการบำบัดทดแทน ไต มาทำหน้าที่นี้แทนไต ซึ่งหลักๆ มี 3 วิธี ได้แก่
- การนำไตของผู้อื่นมาทำหน้าที่แทน ปลูกถ่ายไต
- การนำเลือดออกมาฟอกด้วยเครื่องไตเทียม
- การล้างไตทางช่องท้อง
ลองมาดูแต่ละวิธีกันดีกว่า
การปลูกถ่ายไต
- เป็นการนำไตของผู้อื่นที่เข้าได้กับเรามาปลูกถ่ายใน ร่างกายของเรา ไม่ใช่การเปลี่ยนเอาไตของเราออก แล้วเอาไตผู้อื่นใส่ เข้าไปแทนนะ การปลูกถ่ายไตนี้ ใช้ไตเพียงข้างเดียวก็พอ ถ้าร่างกายของผู้ป่วยรับไตใหม่ได้ดีและไม่มีภาวะแทรกซ้อน ไตที่ได้รับใหม่จะ ทำหน้าที่ได้ดีแต่ก็ต้องรับประทานยากดภูมิต้านทานตลอดชีวิต
- อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันมีผู้ป่วยมีผู้ป่วยจำนวนมากที่รอการปลูกถ่ายไต แต่ด้วยปัญหาการขาดแคลนอวัยวะ ทำให้ผู้ที่ได้รับการปลูกถ่ายไตมีไม่มากนัก
การฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมหรือ HD
- เป็นการนำเลือดออกจากร่างกายมาเข้าเครื่องไตเทียมเพื่อกรองของเสียและของเหลวส่วนเกินออกจากเลือด เลือดที่ถูกกรองจนสะอาดแล้วจะไหลกลับเข้าร่างกาย โดยต้องมีการผ่านตัดเพื่อสร้างเส้นฟอกเลือดที่แขน และไปทำการฟอกเลือดที่โรงพยาบาลหรือศูนย์ฟอกไตอย่างน้อยสัปดาห์ละ 3 ครั้ง ครั้งละ4-5 ชั่วโมง ระหว่างฟอกไต เราจะอยู่ในท่านั่งบนโซฟา หรือนอนบนเตียงและสามารถทำกิจกรรมเบาๆได้ เช่น อ่านหนังสือ ฟังเพลง ใช้โทรศัพท์มือถือ หรือจะนอนหลับพักผ่อนก็ได้
ลองทายเล่นๆ เดาได้ไหมว่า
- เลือดที่เอาออกมาจากร่างกาย ฟอก แล้วใส่กลับเข้าไปนั้น ในแต่ละครั้งมีปริมาณเท่าไหร่ต่อนาที 1 ถ้วยตวง ½ ลิตร 1 ลิตร หรือ 1 แกลลอน
- คำตอบก็คือ แค่ 1ถ้วยตวง เพราะเครื่องไตเทียมสามารถฟอกเลือดได้ครั้งละน้อยๆ
- ดังนั้นจึงต้องใช้เวลาในการฟอกแต่ละครั้งนาน 4-5 ชั่วโมง ขึ้นกับปริมาณของเสียในเลือด
การล้างไตทางช่องท้อง
เมื่อพูดถึงการฟอกไต หลายคนมักจะมีภาพว่าต้องอยู่กับที่เฉยๆเป็นเวลานานทำอะไรไม่ได้แต่ก็ มีอีกวิธีหนึ่งที่ทำให้เราสามารถไปไหนมาไหนได้ด้วยนะเรียกว่า การล้างไตทางช่องท้อง หรือ CAPD เรียกสั้นๆว่า PD ก็ได้ วิธีก็คือจะมีการผ่าตัดเล็กเพื่อใส่ท่อซิลิโคนนุ่มๆตรงหน้าท้องเพื่อให้เป็นทางเข้าออกของน้ำยาล้างไต ท่อนี้จะอยู่กับเราตลอดและปิดไว้เมื่อไม่ได้ใช้ เมื่อถึงเวลาล้างไต เราก็จะใส่น้ำยาเข้าไปในช่องท้องเพื่อดึงของเสียออกจากเลือดโดยใช้เยื่อบุช่องท้องเป็นตัวกรองทำให้ของเสียในเลือดลดลง หลังจากนั้นก็จะระบายเอาน้ำยาที่มีของเสียผสมอยู่ออกจากร่างกาย แล้วใส่น้ำยาใหม่เข้าไปแทน เพื่อทำหน้าที่อีกครั้ง กระบวนการนี้เรียกว่า การแลกเปลี่ยน โดยใช้เวลาในการเปลี่ยนน้ำยาครั้งละประมาณ 30 นาที วันละ 4 ครั้ง ทุก 4-6 ชั่วโมง แค่นี้เราก็จะมีปริมาณของเสียในเลือดลดลง และมีเลือดที่สะอาดขึ้นเพราะว่าวิธีนี้ทำให้กระบวนการฟอกเลือดเกิดขึ้นได้ตลอด 24 ชั่วโมง วิธีนี้จึงมีข้อจำกัดเรื่องอาหารและเครื่องดื่มน้อยกว่าการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมเพราะมีของเสียสะสมน้อยกว่า และคนที่ดำเนินการล้างไตก็คือตัวเราเอง ดังนั้นเราจึงมีอิสระในการทำกิจกรรม ทำงานหรือเดินทางโดยไม่ต้องรบกวนใคร
คุณได้สะสม 0 แต้มกิจกรรม [ เริ่มสะสมใหม่ ]
สำหรับคอร์สโรคไต สะสมครบ 21 แต้ม เพื่อรับประกาศนียบัตรหลักสูตร NCDs School รู้เรื่องโรคไต จากมูลนิธิหมอชาวบ้าน
กติกา
- ทำกิจกรรมท้ายบทเรียน ถ้าทำถูกกิจกรรมใดจะได้คะแนน 1 แต้ม (ทำถูกข้อเดิมไม่ได้คะแนนเพิ่ม)
- คะแนนจะถูกลบเมื่อท่านปิดหน้าต่างบราวเซอร์ หากต้องการสะสมเพื่อให้ได้ประกาศนียบัตร กรุณาทำให้เสร็จในการเรียนครั้งเดียว
- คะแนนที่สะสมเป็นของคอมหรือมือถือเครื่องนั้นๆ ผู้สะสมคนเดิมหากเปลี่ยนเครื่องจะต้องเริ่มสะสมใหม่